Dwor 780479 Fotopolska EuNajstarsza znana nazwa Sulmina to Słomno (łac. Slomno). Zostało ono wymienione w dyplomie Mściwoja II z 5 marca 1283 r. wśród 16 wsi w okolicach Gdańska. Mściwój nadał te ziemie klasztorowi oliwskiemu w zamian za 14 utraconych wsi w ziemi gniewskiej. Krzyżacy przejęli miejscowość po opanowaniu Gdańska. W 1340 r. zapisano po raz pierwszy nazwę wsi jako Sulmin.  Mówiąc o właścicielach wsi należy rozróżnić wieś Sulmin od stanowiącego bezpośrednią własność krzyżacką, później królewską, folwarku Rychtowo czyli Dworu Sądowego. Bez zgody króla dzierżawcy Dworu Sądowego nie mogli go sprzedać ani przekazać następcą. Natomiast właściciele wsi Sulmin takiej zgody nie potrzebowali.

Za pierwszego właściciela uznaje się zasadźcę Andrzeja. Brak jednak o nim oraz o jego następcach jakichkolwiek dalszych informacji. W założonej w 1400 r. najstarszej księdze gruntowej Starego Miasta Gdańska Sulmin (wtedy Solamyna) był zakwalifikowany do wolnych gruntów użytkowych. Najprawdopodobniej zapis pochodził z czasu przemian własnościowych po 1454 r. Solomyn był również wpisany do księgi z 1500 r. Nie wiadomo jaki był związek wsi ze Starym Miastem. Obie księgi gruntowe są znane tylko z krótkiego opisu dokonanego w 1712 r.

Współcześnie cmentarze coraz częściej zaczynają być postrzegane nie tylko jako miejsca spoczynku zmarłych, ale również obiekty o szczególnej wartości historycznej oraz ważny element kulturowy. Cmentarze stają się atrakcyjne także pod względem krajoznawczym. Podróże turystyczne, w ramach których odwiedzane są przestrzenie śmierci (tj. cmentarze) nazwano tanatoturystyką.

skanowanie0001 Copy

 

Przebendowscy zakupili starostwo puckie oraz dobra wejherowsko-rzucewskie po roku 1714 za sprawą ówczesnego wojewody inflanckiego Piotra Jerzego Przebendowskiego. Ten prowadził w imieniu rodziny rozmowy z królewiczem Jakubem Sobieskim. Ich negocjacje zakończyły się pomyślnie dla Przebendowskich. Podskarbi wielki koronny Jan Jerzy Przebendowski otrzymał starostwo puckie 3 lutego 1717 roku. W marcu tego samego roku przekazał je swojemu kuzynowi, wojewodzie inflanckiemu Piotrowi Jerzemu. Dobra wejherowsko-rzucewskie królewicz Jakub Ludwik sprzedał 20 października 1720 roku za 320 000 złotych polskich Piotrowi Jerzemu.

WFG1Pierwsze wzmianki o Godętowie pochodzą z 1284 roku i mówią o tym, że wieś została nadana przez księcia pomorskiego Mestwina (Mościwoja) Bożejowi, synowi Witka. Najprawdopodobniej był to pośmiertny dar za zasługi w boju. Witko zmarł w 1283 roku, był on kanclerzem księcia pomorskiego Sambora, następnie burgrafem Świecia oraz palatynem i komesem Gdańska. Jego następcą był jego syn Malutin. 

 

W drugiej połowie XIV wieku Wielki Mistrz Krzyżacki Winryk von Kniprode, na mocy prawa magdeburskiego, przekazał majątek Janowi von Ditlewe. Pod koniec XV wieku poprzez dziedziczenie wieś stała się własnością rodu von Goddentow, którzy utrzymali ją do 1751 roku. W latach 1700-1750 majątek był w rękach rodziny von Börnstedt. W tym czasie istniał już budynek dworu, a wokół niego zabudowania gospodarcze. Osiemnaście lat później majątek nabył Filip Jerzy Wejher, który w 1776 roku dostał zapomogę od rządu pruskiego w wysokości 8500 talarów, z przeznaczeniem na rozwój folwarku. W części dworskiej przystąpiono do budowy nowego dworu, wokół którego powstało niewielkie założenie parkowe. Po śmierci Filipa w 1792 roku jego spadkobiercy, Franciszek Ferdynand, Jan Henryk i Franciszek Adolf Wejherowie sprzedali majątek za 29 tysięcy talarów hrabiemu Augustowi von Lehndorff. Utworzył on pierwszy teatr na Pomorzu. Aktorami i widzami byli okoliczni właściciele ziemscy, m.in. rodzina von Krokow. Lehndorff sprzedał majątek w 1795 roku za 78 tysięcy talarów hrabiemu Fryderykowi Wihelmowi von Sperr. On również sprzedał posiadłość rodzinie von Pogwisch.

skanowanie0001Pierwsza wzmianka o miejscowości Sasino pochodzi z 1437 roku. Wtedy Sasino było wsią gospodarską. Beata i Tomasz Żmuda Trzebiatowscy w swoim albumie wskazują uwagę na pierwszy dokument, który dotyczy miejscowości i pochodzi on z 1527 roku. Wtedy rodzina von Jatzkow otrzymała przywileje dotyczące lenna w miejscowości Jatzkow (Jackowo) i Sasin (Sasino). Dobra te były w ich posiadaniu do 1618 r. Później majątek przeszedł w posiadanie Georga von Krockow z linii Osieki i był jego własnością do lat 50-tych XVIII wieku. W 1750 roku właścicielem Sasina był krajowy sędzia z Pucka von Krackow, który założył we wsi folwark „Grünhof" i oddał go w dzierżawę, za którą rocznie otrzymywał 200 talarów. Siedem lat później majątek nabył, jako wiano dla swojej córki, Ernst Bogislav (Bogiulow) von Krockow. Był on właścicielem majątku w Kleine Katz (Małym Kacku). Po ślubie córki Ernesta, Sasino weszło w skład majątku jej męża von Roschütza.
W 1823 r. w wyniku załamania się rodu von Roschütz, dobra sasińskie zostały sprzedane panu Rantsowi (inne źródła podają nazwisko Rantz). Przystąpił on do osuszania bagnistych terenów na południe od wsi, gdzie założył folwark „Vw. Belle Aliance" i wybudował tam niewielki dworek. Przez kolejne dziesiątki lat jego gospodarowania (wraz ze swoim zięciem – Wilhelmem von Somnitzem z linii Strzeszewo) nadal systematycznie osuszano okoliczne mokradła. Natomiast na północ od wsi rozpoczęto budowę nowego okazałego dworu. Wykorzystano również znajdujący się wokół drzewostan leśny i założono park krajobrazowy, w stylu ogrodów angielskich, tworząc salony, gabinety ogrodowe, dukty widokowe i szpalery. Wjazd na dziedziniec dworski poprowadzono od południa, drogą którą na odcinku 200 m obsadzono szpalerami świerków. Istniały również trzy inne drogi dojazdowe, od wschodu droga prowadziła z łąk, od północy obsadzona jesionami wyniosłymi biegła z Osetnika, a od południowego-zachodu z majątku „Grünhof" (Zielonka) obsadzona szpalerem kasztanowców białych i głogiem jednoszyjkowym. Część gospodarczą usytuowano po południowo-wschodniej i południowo-zachodniej stronie dworu. Były to duże obory, chlewnie, spichlerz, stodoła oraz stajnie, które od dworu oddzielała ściana świerków pospolitych, pełniąca rolę przesłony widokowej.

SAM 1895 CopyPierwszymi właścicielami majątku w Borkówku był w latach 1575-1601 ród von Jatzkow. Był to jeden z ich 11 majątków otrzymanych z tytułu lenna.

Do 1756 roku część Borkówka należała do kompleksu roszczyckiego, będącego własnością rodziny Krockow. 

W pierwszej połowie XVIII wieku właścicielem został hrabia Sigismund von Roedern (marszałkek dworu w Berlinie). W tym czasie powstało pierwsze założenie dworskie i folwarczne, oddzielone od wsi drogą, która prowadziła do Zwartowa. Po prawej stronie od dworu znajdował się dziedziniec folwarczny, wokół którego powstały budynki gospodarcze. Założono również park poprzez luźne nasadzenie drzew.

W 1769 r. majątek nabyli kuzynowie hrabiego – Nikolaus Heinrich von Weiher z Gęsi i kapitan Philipp Georg von Weiher za sumę 19 tysięcy talarów. Philipp po siedmiu latach wykupił część Nikolausa i został jedynym właścicielem Borkówka. Nabył również młyn w Bergenzin (Bargędzino) i część zabudowań od hrabiego von Krockowa, a następnie zabrał się do przeprowadzenia melioracji. Philipp Georg von Weiher stracił wzrok i zmarł w 1792 r. w Godętowie. W testamencie kapitan przekazał swoje dobra na obydwu synów najsatrszego brata Bogislawa Theodora - Franza Ferdinanda von Weiher i radcę finansowego z Berlina Johanna Heinricha von Weiher. Jeszcze jednym spadkobiercą został syn najmłodszego brata Nikolausa Christopha von Weiher z Bukowiny Franz Adolph Weiher. Przekazał on prawo własności do Borkówka kolejnym kuzynom i dalszej rodzinie. Franz zmarł 24 sierpnia 1797 r. Od tego momentu jedynym właścicielem Borkówka został radca finansowy Johann Heinrich con Weiher. W marcu 1799 roku cały majątek sprzedał za 24 tys. talarów Fryderykowi Wilhelmowi Bogusławowi von Bonin, który z kolei odsprzedał go Paulowi Albrechtowi von Wittke. 25 września 1801 r. podpisana została umowa sprzedaży majątku (na sumę 7 050 talarów). Nowym gospodarzem został Karl Wilhelm von Koss z Żelaznej. Od von Kossa Borkówko kupił w 1804 r. Karl Timreck. 

SAM 1848 Copy

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą  z 1400 roku.

Od najdawniejszych czasów Biebrowo należało do rodu von Jatzkow. W wykazie wojowników powiatu lęborskiego z 1523 r. figuruje czterech przedstawicieli tego rodu: Jürgen Jatzkow zu Bebberow, zu Jatzkow, zu Kerstow i zu Szwartow. Najstarszy zachowany list lenny dotyczący rodu von Jatzkow datowany jest na 3 lipca 1527 r. Dokument dotyczy majątków: Jackowo, Biebrowo, Sasino, Zwartowo, Borkowo, Bargędzino, Kierzkowo i Przebendowo. 

Od 1720 r. właścicielem Biebrowa był Franz Heinrich von Jatzkow. Jego następcą został Christian Franz von Jatzkow. W 1762 r. odnotowano, iż w Biebrowie odbyło się wesele Johanna Ernsta von Jatzkow z panną Huldenreich von Hoymen. Rok później starosta powiatowy i radca rządu Alex Dietrich von Puttkamer ożenił się z córką właściciela Biebrowa - Ernestine von Jatzkow.  

Istnieje kilka różnych przekazów dotyczących przejęcia majątku przez rodzinę von Somnitz. Według kroniki rodu von Somnitz mająte miał być w ich posiadaniu od 1740 do ok. 1800 r. Według innych źródeł dopiero od 1763 r., w jeszcze innych od 1782 r. 

Prawdopodobnie w tym czasie powstało pierwsze zabudowanie dworsko-folwarczne. Oprócz dworu wzniesiono budynki gospodarcze, które zgrupowano wokół prostokątnego dziedzińca gospodarczego. W południowo-zachodniej części założenia powstał park poprzez luźne nasadzenia grabów, dębów szypułkowych oraz świerków pospolitych.

W 1782 roku podkomorzy von Somnitz ożenił się z panną von Wussow, córką Georga Lorenza von Wussow. Urodziła im się córka – Klementyna, która w wieku 14 lat  (w 1799 r.) wyszła za mąż za radcę rządu von Borriesa.

W 1804 roku podkomorzy von Somnitz przeprowadził się do majątku jackowskiego (Jatzkow), a Biebrowo zostało oszacowane na 7 tysięcy 666 talarów. Za tę kwotę Biebrowo nabył pułkownik Franz Christian von Somnitz. Po nim majątek należał do Karla Ludwiga Boguslawa von Schwerina, a od 1838 roku do Georga Franza Krause. 19 lipca tego samego roku, Biebrowo odziedziczył syn Georga – Otto Krause. Właściciel majątku jackowskiego Wilhelm Flieβbach wraz z Ottonem Krause założyli spółdzielnię, w celu zmeliorowania dużego Jeziora Biebrowskiego o powierzchni 200 morgów i pobliskich głębokich łąk.

„Szlak Dworów i Pałaców Północnych Kaszub" to projekt, który został stworzony z myślą o rowerzystach, którzy chcieliby zwiedzić północne Kaszuby w trochę inny sposób. Motywem przewodnim szlaku są dwory oraz pałace, które znajdują się na obszarze powiatu wejherowskiego i puckiego. Projekt obecnie niestety już nie istnieje. Ze szlaku można jednak korzystać we własnym zakresie do czego serdecznie was wszystkich zapraszam.

Cmentarz żydowski – krótka historia kirkutu

4 Copy

Członkowie wejherowskiej społeczności żydowskiej w 1827 roku odkupili teren starego kirkutu znajdującego się w Bolszewie. Przyczyną był brak zgody władz na utworzenie nowego cmentarza w Wejherowie.

Kirkut położony jest na szczycie wzgórza, które potocznie nazywano „Żydowską Górką" („Judenberg"), na południe od wsi Bolszewo, blisko przejazdu kolejowego znajdującego się na trasie Wejherowo - Lębork. Cmentarz żydowski został założony na planie nieregularnego czworokąta. Od północnej strony do kirkutu prowadziła aleja wysadzona świerkami. Cmentarz żydowski miał powierzchnię 3414 m2, natomiast sama powierzchnia grzebalna zajmowała 2409 m. Pozostała część terenu to las. Pochówków dokonywano w układzie rzędowym, na osi północ – południe. 

Historia Żydów w Wejherowie
W 1772 roku nastąpił rozbiór Prus Królewskich, którego inicjatorem był król pruski Fryderyk II. Wejherowo zostało przejęte 21 września, a jego nazwę zmieniono na niemiecką: Neustadt im Westpreuβen. Zdania dotyczące prób osadnictwa Żydów w Wejherowie są podzielone wśród badaczy. W „Historii Wejherowa" odnajdujemy informację, że Żydzi formalnie zaczęli stanowić cząstkę lokalnej społeczności w 1812 roku. Wcześniej Żydzi nie mieli prawa osiedlać się w Wejherowie na mocy rozporządzenia wydanego przez Fryderyka II. Najstarsze dane dotyczące liczby Żydów zamieszkujących Wejherowo pochodzą z 1831 roku. Wówczas odnotowano 89 Żydów, stanowiło to 5,2 % ogółu mieszkańców

Mieszko1Wśród wczesnośredniowiecznych grodów ważnym ośrodkiem był ten w Sobieńczycach. Stanowił on miejsce lokalnej władzy do powstania ok. połowy XII wieku pomorskiej dynastii książęcej i przejęcia władzy administracyjnej przez gród pucki (powstał ok. 1145 r.). Wraz z włączeniem za czasów Mieszka I Pomorza Gdańskiego do państwa Polan tereny te zostały przekształcone w księstwo dzielnicowe w własną dynastią. W XIII wieku obszar dzisiejszej gminy Krokowa był już dobrze zagospodarowany, posiadał wykształconą sieć wsi oraz wchodził w skład kasztelanii książąt pomorskich z siedzibą w Pucku. Do wyposażenia powstałego w pierwszej połowie XIII wieku klasztoru cysterek w Żarnowcu należały wsie: Żarnowiec, Karlikowo, Kartoszyno, Lubkowo, Odargowo, Świecino i Wierzchucino. Natomiast posiadłością rycerską

350240 Msciwoj II byl ksieciem pomorskim Za jego rzadow Pomorze Gdanskie bylo

pochodzącą z nadań księcia stanowiło wówczas Brzyno (oprócz niego Jeldzino, Sobieńczyce, Sławoszyno, Lubocino, Kłanino, Połchówko i Krokowa). 

Książę świecki Mściwój II już w 1284 roku nadał miejscowości Brzyno status majątku rycerskiego.

Wraz z Godętowem dziedziczenie otrzymał Błażej – syn Witka. [nazwy imion przytoczone za Loreene z forum – www.wolneforumgdansk.pl – jako źródło podaje księgę komturstwa gdańskiego].

Tutaj pojawia się problem z nazwami imion. Od 1284 roku wieś należała do rodu von Wittke (ówczesna nazwa Beschzino). Wątpliwe jest zatem, aby ktoś z rodu von Wittke miał na imię „Witek". Jednak identyfikuje się go z wojewodą gdańskim z lat 1271 – 1277, który rzeczywiście się tak nazywał. 

Partnerzy

gryf
Trójmiejska Grupa Eksploracyjna
Muzeum Wejherowo
Polskazdrona
BibliotekaLebork_logo
Wartheland
Foto Eksploracje Lębork
Miastko_logo
wolneforumgdansk
Ustka1
ratowaniezabytowk
Pałac Płocko
1
MDK_Rumia2
Previous Next