A A A

WFG1Pierwsze wzmianki o Godętowie pochodzą z 1284 roku i mówią o tym, że wieś została nadana przez księcia pomorskiego Mestwina (Mościwoja) Bożejowi, synowi Witka. Najprawdopodobniej był to pośmiertny dar za zasługi w boju. Witko zmarł w 1283 roku, był on kanclerzem księcia pomorskiego Sambora, następnie burgrafem Świecia oraz palatynem i komesem Gdańska. Jego następcą był jego syn Malutin. 

 

W drugiej połowie XIV wieku Wielki Mistrz Krzyżacki Winryk von Kniprode, na mocy prawa magdeburskiego, przekazał majątek Janowi von Ditlewe. Pod koniec XV wieku poprzez dziedziczenie wieś stała się własnością rodu von Goddentow, którzy utrzymali ją do 1751 roku. W latach 1700-1750 majątek był w rękach rodziny von Börnstedt. W tym czasie istniał już budynek dworu, a wokół niego zabudowania gospodarcze. Osiemnaście lat później majątek nabył Filip Jerzy Wejher, który w 1776 roku dostał zapomogę od rządu pruskiego w wysokości 8500 talarów, z przeznaczeniem na rozwój folwarku. W części dworskiej przystąpiono do budowy nowego dworu, wokół którego powstało niewielkie założenie parkowe. Po śmierci Filipa w 1792 roku jego spadkobiercy, Franciszek Ferdynand, Jan Henryk i Franciszek Adolf Wejherowie sprzedali majątek za 29 tysięcy talarów hrabiemu Augustowi von Lehndorff. Utworzył on pierwszy teatr na Pomorzu. Aktorami i widzami byli okoliczni właściciele ziemscy, m.in. rodzina von Krokow. Lehndorff sprzedał majątek w 1795 roku za 78 tysięcy talarów hrabiemu Fryderykowi Wihelmowi von Sperr. On również sprzedał posiadłość rodzinie von Pogwisch.

Godetowo11W 1804 roku właścicielką została Henrietta Ortilia von Henckel-Donneremark. Była ona żoną jednego ze spadkobierców z rodziny von Pogwisch. W tym czasie znacznie powiększono tereny parkowe. Kolejne lata przyniosły niekorzystne zmiany w gospodarce majątku (przyczyną był wpływ prowadzonych wojen napoleońskich). Zmalała wartość majątku, sprzedano go zaledwie za 49 tysięcy talarów.

 

W 1820 roku nowymi właścicielami majątku w Godętowie został ród von Somnitz. Rozbudowali oni dwór przez kolejne lata: dobudowano zachodnie i wschodnie skrzydło, od frontu dobudowano przeszklony ganek z tarasem, a od ogrodu taras ze schodami prowadzącymi do parku; elewacje dworu oraz skrzydeł udekorowano rzędem pilastrów z głowicami doryckimi, na elewacji południowej skrzydła zachodniego umieszczono płytę z herbem rodziny von Somnitz – na tarczy strzała zwrócona grotem ku górze, na niej półksiężyc z rogami zwróconymi ku dołowi, po bokach grotu dwie sześcioramienne gwiazdy, tarczę otaczały elementy uzbrojenia i proporców; przed budynkiem dworu utworzono reprezentacyjny dziedziniec z podjazdem i owalnym gazonem.

PZ1Inne źródła podają, że majątek został zakupiony przez rodzinę von Somnitz dopiero w 1829 roku (przez Fredricha von Somnitz). Jeden z synów najemcy, Theophil został spadkobiercą. Na własność rodu Godętowo pozostało do 1945 roku. Ostatnim właścicielem był Hans-Joachim von Koss (żona Theophila była z rodu von Koss – Marie). W dniu wkroczenia Rosjan do wsi, w pałacu znajdował się Hans-Joachim von Koss, jego żona Lieselotte z domu Rodeccker oraz ich trzy córki: Sabine, Felicitas oraz Roswitha. Cała rodzina odebrała sobie życie, zażywając truciznę. Najprawdopodobniej bali się przemocy żołnierzy radzieckich.


Według innego źródła majątek należał do rodziny von Somnitz do 1939 roku.


Podczas II wojny światowej pałac został przejęty przez Wehrmacht i stał się kwaterą sztabu wojskowego – Abwehry. Po wojnie majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa, w zarządzie administracyjnym gminy Łęczyce i przeznaczony został na gospodarstwo rolne. Część majątku uległa parcelacji, resztę wraz z zespołem dworsko-parkowym i gospodarczym przejęło Państwowe Gospodarstwo Rolne w Godętowie. Budynek dwory zaadaptowano na biura oraz mieszkania. Zamurowano wejście od strony ogrodu, a na tarasie dobudowano przybudówkę, w której uruchomiono kiosk spożywczy. Budynek dworu oraz całe założenie niszczały. Przeprowadzano jedynie pobieżne remonty, jak np. łatanie dachu. Ale były one niewystarczające, bowiem w latach 80-tych runął dach. Rozebrano wtedy budynek główny do parteru i zaczęto stawiać nowe ściany nośne i działowe. GOdetowo6Jednocześnie przerobiono budynek dawnej obory (na kamieniu węgielnym wyryto inicjały V. S. 1868r.), zamurowano wrota wjazdowe, a nowe wejście utworzono w szczycie obory. Miała ona służyć jako sala sportowa. Jednak nie doczekano się zarówno sali sportowej jak i remontu budynku dworu. W międzyczasie doszło do szybkiej dewastacji parteru oraz pozostałych skrzydeł dworu. Zginęły elementy wystroju wnętrz, jak stolarka schodów z balustradami, drzwi, okna i resztki zabytkowych mebli, w tym szafa gdańska. Ponadto zaczęto przeszukiwać obiekt, rozbijać ściany, kominki, odkrywać podłogi, bo jam mówili mieszkańcy wsi „szukano skarbów". Podobny los spotkał park. Największych zniszczeń dokonały Zakłady Przetwórstwa Rybnego z Lęborka, które dzierżawiły jeden z budynków gospodarczych (byłą stajnię). Ścieki poprodukcyjne spuszczano bezpośrednio do Strugi Wielistowskiej, która uległa zanieczyszczeniu, a wszelkiego rodzaju odpady i nieczystości wylewano na tereny parkowe, doprowadziło do m.in. do zasuszenia wspaniałych okazów grabów. W szczątkowym stanie zachował się jedynie mostek cementowo-ziemny przy wschodniej alei parku. Całość zamieniła się w jedno wielkie grzęzawisko. Przed frontem dworu, w obrębie trawnika posadzono żywopłoty i krzewy, które po latach rozrosły się i całkowicie zasłonił widok na główną aleję, a po małym drewnianym mostu zostały jedynie spróchniałe pale. To samo tyczy się miejsca spoczynku dawnych właścicieli (Teofila von Somnitza i jego żony Marii, z domu Kameckiej). Zostało ono doszczętnie splądrowane.


W roku 1989 nastąpiła likwidacja gospodarstwa, a zrujnowany majątek znów przeszedł w ręce gminy Łęczyce. Części ziemi oddano w ręce prywatnych użytkowników, a na całe założenie dworsko-parkowe i gospodarcze wraz z przyległym terenem (13,5 ha) ogłoszono przetarg.
W maju 1993 roku właścicielem majątku został gdańszczanin Roman Brumirski. Zabrał się on za prace remontowe. Obecnie cały zespół dworsko-parkowy jest odrestaurowany i zadbany. We dworze znajduje się hotel i restauracja ("Pałac Godętowo").

 

Źrodła:

  • Urlich Dorow Zapomniana przeszłość. Upadek pomorskich majątków rolnych na przykładzie powiatu lęborskiego
  • Gertruda Pierzynowska Dwory, parki i folwarki Kociewia i Kaszub
  • Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków – stan z 31 grudnia 2014r. – www.nid.pl
  • Wykaz obiektów nieruchomych – stan na 09.02.2015r. – www.ochronazabytkow.gda.pl
  • www.palacgodetowo.pl

Zdjęcia: