A A A

Współcześnie cmentarze coraz częściej zaczynają być postrzegane nie tylko jako miejsca spoczynku zmarłych, ale również obiekty o szczególnej wartości historycznej oraz ważny element kulturowy. Cmentarze stają się atrakcyjne także pod względem krajoznawczym. Podróże turystyczne, w ramach których odwiedzane są przestrzenie śmierci (tj. cmentarze) nazwano tanatoturystyką.


6 CopyTanatoturystyka (grec. thanatos = personifikacja śmierci) to pojęcie, które zostało stworzone w 1996 r. przez Johna Lennona i Malcolma Foley’a z Glasgow Caledonian University. „Dark tourism” to według nich podróż do miejsc związanych ze śmiercią oraz różnego rodzaju katastrofami, np. masowych morderstw. Tanatoturystyka jest według badaczy podgrupą turystyki kulturowej bądź turystyki dziedzictwa (heritage tourism), która jest konsekwencją globalnego rozwoju komunikacji i mediów oraz ewolucji potrzeb turystów.


Głównym celem podróży w ramach tanatoturystyki są zabytkowe i oryginalne cmentarze, krypty, katakumby, grobowce kościelne czy kaplice cmentarne. Do tej grupy można również zaliczyć wspomniany w tytule zespół cmentarzy siedmiu wyznań w Suwałkach. Jest on promowany w licznych ulotkach, mapkach czy szlakach przez władze samorządowe. Podkreśla się jego szczególny wielonarodowy i wielokulturowy wymiar. Nekropolia jest oznaczana na mapkach turystycznych jako miejsce warte odwiedzenia. Tym samym staje się miejscem pielgrzymek licznych turystów.


Cmentarz siedmiu wyznań w Suwałkach jest jedyną nekropolią w całej Polsce, gdzie obok siebie spoczywają: Tatarzy, Żydzi, Starowiercy, Prawosławni, Ewangelicy i Katolicy. Cmentarze te są szczególnym symbolem wielonarodowej oraz wielokulturowej przeszłości Suwalszczyzny.


Cmentarz muzułmański powstał na początku XX w. dla wyznawców islamu służących
w armii radzieckiej. Od połowy XIX w. do I wojny światowej w Suwałkach stacjonował rosyjski garnizon. Niewielki odsetek żołnierzy stanowili muzułmanie (głównie Tatarzy). Na początku XX w. społeczność muzułmańska otrzymała zgodę na założenie cmentarza. Do współczesnych czasów nie zachował się żaden nagrobek.


17 CopyZ kolei cmentarz żydowski powstał w początkach XIX w. Podczas II wojny światowej został on zniszczony przez armię niemiecką. Wykorzystali oni macewy (żyd. płyty nagrobne) jako materiał budowlany. W latach 70. XX w. cmentarz został uporządkowany. Ocalałe macewy wmurowano w tzw. ścianę płaczu. Do 1939 r. Żydzi stanowił znaczną część społeczności Suwałk. Na ul. T. Noniewicza znajdowała się klasycystyczna synagoga. Po II wojnie światowej popadła ona jednak w ruinę i rozebrano ją w 1956 r.
Kolejne miejsce to nekropolia staroobrzędowców. Znajduje się on w południowo-zachodniej części cmentarza prawosławnego. Staroobrzędowcy to mniejszość religijna pochodzenia rosyjskiego, które nie uznała reformy liturgicznej przeprowadzonej w Kościele prawosławnym w latach 1652 – 1656. Byli oni przesiedlani z Rosji i osiedlali się na ziemiach Rzeczypospolitej oraz Prus Wschodnich. Molenna (dom modlitwy) staroobrzędowców znajduje się na ul. Sejneńskiej.


Na cmentarzu wyznawców Kościoła prawosławnego znajduje się drewniana cerkiew Wszystkich Świętych. Została wybudowana w latach 1891 – 1892 w stylu rusko-bizantyńskim, na planie krzyża greckiego (równoramiennego). Obecnie pełni ona funkcję cerkwi parafialnej.


Cmentarz ewangelicki jest podzielony na: ewangelicko-augsburski (luteranizm) oraz ewangelicko-reformowany (kalwinizm). 

Ostatnia rzymskokatolicka nekropolia została założona na przełomie XVIII i XIX w. W 1853 r. pośrodku najstarszej części wystawiono neogotycką kaplicę Przemienienia Pańskiego. Jest to dzieło architekta Karola Majerskiego. Na cmentarzu tym znajdują się zabytkowe nagrobki z XIX w. oraz pomniki i mogiły wojskowe (m.in. pomnik członków Polskiej Organizacji Wojskowej, poległych w walkach o niepodległość Polski w 1919 r.).

 

7 CopyZespół cmentarzy siedmiu wyznań w Suwałkach robi niezwykłe wrażenie. To miejsce jest wręcz magiczne. Na każdej z nekropolii rozciąga się bujna roślinność, która czasami bywa przeszkodą w dotarciu do danego grobowca. Warto jednak przedrzeć się przez liczne pokrzywy i krzewy, aby dotrzeć do zapomnianych nagrobków. Zespół nekropolii w Suwałkach to miejsce na mapie Polski, które trzeba zobaczyć.

 

Turystyka kulturowa, a co za tym idzie również tanatoturystyka staje się coraz bardziej popularna w Polsce. Ludzie zaczęli odwiedzać cmentarze, nie tylko w celach kultywowania pamięci o zmarłych i odwiedzania ich grobów, ale również w celach poznawczych (krajoznawczych) i rekreacyjnych. Tradycyjne rozumienie cmentarza jako przestrzeni sacrum, współcześnie zostaje zatarte. Ludzie zaczęli kierować się zupełnie innymi motywami odwiedzając cmentarze. Stały się one atrakcyjne także pod względem turystycznym. Może to pozytywnie wpłynąć na stare, zapomniane cmentarze i skłonić władze do ich rewitalizacji. W ten sposób mogłyby one uniknąć całkowitej zagłady.

 

 

Więcej zdjęć w GALERII 

 

Zdjęcia:

  • Wizytacja terenowa 29-05-2016


Źródła i literatura uzupełniająca:

  • Suwalszczyzna – Mazury. Miejsca odwiedzenia warte, Wyd. Suwalska Izba Rolniczo-Turystyczna.
    Suwalszczyzna kraina jak baśń. Przyjedź, zobacz, wypocznij . . ., Wyd. FOTON Agnieszka Morysiewicz.
    um.suwalki.pl 
    Katarzyna Matychniak, Tanatoturystyka – przykłady rozwiązań i możliwości rozwoju w Polsce, Warszawa 2014
    Sławoj Tanaś, Cmentarz jako obiekt zainteresowań turysty oraz miejsce spędzania wolnego czasu, „Turystyka i rekreacja” 2005 Tom 1