A A A
0.00 (0 głosów)

Ocena

ocena

Dwór Quellbrunn (II) w Gdańsku, ul. Polanki

Kategoria: Gmina Gdańsk

W 1631 r. opat oliwski Aleksander Grabiński wystawił dokument, którego mocą wydzielony został obszar posiadłości zakonnych na Polankach, stanowiący część rozległych dóbr zakonu cystersów, odtąd te tereny mógł użytkować Jan Wagner. Nowy gospodarz wybudował tu nową rezydencję, przy której powstał również park ze stawami. 

Kolejnym właścicielem majątku był Michał Kallenbach, od którego z kolei dobra nabył Jan von der Linde, patrycjusz gdański. Po jego śmierci posiadłość przeszła na własność Jana Bilara, a następnie Rysszarda de Roy (w latach 60. XVII w.). Jego rodzina gospodarzyła tutaj przez blisko pół wieku.

W parterowym dworze o konstrukcji szkieletowej znajdowała się obszerna sień, sala reprezentacyjna (balowa), jadalnia oraz inne pomieszczenia. Niewiele zachowało się z dawnego wyposażenia rezydencji po wojnach ze Szwedami. Ucierpiał także sam pałac, który w miejscu pierwotnej budowli wznieśli nowi gospodarze tego terenu. 

Na początku XVIII w. majątek dzierżawiony był przez Krystiana Schreibera, a następnie do 1730 r. przez spokrewnionego z nim Aleksandra Picarda.

Kolejnymi właścicielami dworu byli: Jan Ekeln-Hülsen, a w latach 40. XVIII w. gdański kupiec IgnacyMatthy. Za jego czasów na fundamentach starego dworu wzniesiono nową, murowaną budowlę. Powstały także zabudowania gospodarcze.

Relikty najbliższego otoczenia pałacu przetrwały do okresu międzywojennego. Ozdobą ogrodu była ustawiona przed gankiem grupa wykuta w kamieniu rzeźb alegorycznych dłuta znanego rzeźbiarza gdańskiego Jana Henryka Meissnera. Zespół rzeźb przedstawiał wyobrażenie czterech pór roku. W części leśnej istniał natomiast taras widokowy, a nieco niżej oranżeria pełna egzotycznych okazów roślin.

Od lat 60. XVIII w. do początku następnego wieku dwór pozostawał w rękach rodziny Friese. Obiekt został rozbudowany, zyskując formy rokokowe. Do parterowego wcześniej pałacu dobudowano piętro z ryzalitem, a całość zwieńczono dachem mansardowym. Wzniesiono także pawilon ogrodowy. 

Na początku XIX w. w wyniku kolejnej modernizacji majątku, dworowi nadano cechy budowli klasycystycznej. 

W 1827 r.  majątek przejęła Generalna Dyrekcja Królewskiego Towarzystwa Handlu Morskiego. W tym samym stuleciu w dworze znajdował się przytułek dla ubogich żołnierzy, a w latach 30. XIX w. urządzono w nim schronisko dla samotnych, które funkcjonowało do końca II wojny światowej.

Po 1945 r. zabytkowy dwór przejął Skarb Państwa. Na teren majątku wprowadzono jednostkę wojskową, która adaptując istniejące obiekty na własne potrzeby dokonała wielu zmian architektonicznych, które niekorzystnie wpłynęły na wygląd dworu. 

W 1992 r. Dwór II przekazany został przez ówczesnego wojewodę gdańskiego Kościołowi Rzymskokatolickiemmu. Po przeprowadzonych pracach remontowych, w dworze swoją działalność rozpoczęło Centrum Ekumeniczne, którego gospodarzem jest Zakon Sióstr pod wezwaniem św. Brygidy z jego Kurią Generalną w Rzymie. 

 

Ciekawostki:

W dworze gościł papież Jan Paweł II, który złożył tu wizytę 5 czerwca 1999 r. i poświęcił odrestaurowany kompleks, w skład którego poza starym pałacem wchodzą m.in. oficyna, budynek gospodarczy i dawna oranżeria. 

Wewnętrzny dziedziniec zdobi fontanna, która jest dziełem gdańskiego rzeźbiarza - Stanisława Radwańskiego, z grupą postaci historycznych, wśród których dominuje św. Brygida Szwedzka. 

Pamiątkowej tablicy doczekał się tu także arcybiskup Bronisław Dąbrowski, któremu brygidki zawdzięczają jako zgromadzenie żeńskie, swój powrót po latach do Polski.

Św. Brygidzie i św. Katarzynie (jej córce) dedykowana jest stylowa kaplica zakonna. Została ona ufundowana przez konsula honorowego Austrii - Ryszarda Krauze. Z kolei wystrój ufundował J. Moskal z USA w 1998 r.

Odnowiona rezydencja gdańskich patrycjuszy otrzymała przyznaną przez generalnego konserwatora zabytków w Warszawie ogólnopolską nagrodę Zadbany zabytek

 

Źródła:

  • Jerzy Samp, Gdańskie dwory i pałace, Gdańsk 2009 r.

Zdjęcia:

  • Wizytacja terenowa, 28-10-2016 r. 

 

Obiekt opisywany Dwór
Stan zachowania Odrestaurowany
Zastosowanie Teren Zakonu Najświętszego Zbawiciela Św. Brygidy
Rejestr zabytków Brak wpisu

Lokalizacja

Polanki 124, 80-308, Gdańsk Oliwa, Polska

Komentarze