A A A
0.00 (0 głosów)

Ocena

ocena

Pałac w Osiekach Lęborskich

Kategoria: Gmina Choczewo

Pierwsza wzmianka o Osiekach pochodzi z 25 marca 1284 r. Wymienia się wtedy w dokumencie kapitana von Osseck (Ossecken). Miejscowość należała w tamtym czasie do biskupa kujawskiego, a jej częścią był również folwark Osieczki, duży obszar lasu oraz prawo do wydobywania bursztynu. W 1566 r. biskup Wolski sprzedał posiadłość Osieki (wraz z Charbrowem i Łebieńcem) Ernstowi von Weiher, z kolei jego syn, Demetrius von Weiher sprzedał Osieki, Charbrowo i Białogórę Georgowi von Krockow. Osieki pozostały w posiadaniu tego rodu przez około 200 lat. Po śmierci Georga 26 listopada 1642 r. majątki Osieki, Białogóra, połowa Schlochow, Ulinia, Kurowo i Ciekocino odziedziczył jego trzeci syn - cesarski generał wachmistrz Joachim Ernst von Krockow. Po jego śmierci dobra przeszły na własność jego najstarszego brata, ówczesnego starosty lęborskiego, polskiego pułkownika Gneomara Reinholda von Krockow. Kolejnym dziedzicem został najstarszy syn Gneomara Ernst von Krockow - asesor puckiego sądu rejonowego. Ten przepisał swoje majątki swojemu kuzynowi Peterowi Reinholdowi von Krockow. Jego najstarszy syn Martin Mathias jako polski pułkownik został kolejnym właścicielem dóbr rodzinnych. Po nim z kolei w 1747 r. dobra odziedziczył jego drugi syn, sędzia lęborskiego sądu rejonowego - Gneomar Reinhold, a kolejno najstarszy syn Gneomara - Ernst Mathias (w 1747 r.). 

W 1804 r. wieś przeszła w ręce rodziny von Jasmund, potem należała do rodu von Bülow. W 1861 r. Po nich właścicielami Osiek zostali Guttcke i Rahm. Od 1861 r. właścicielem majątku był Adolf von Köller. Ostatnim właścicielem majątku Osieki był rotmistrz Eberhard von Köller, najstarszy syn Adolfa von Köller. Żona Eberharda 10 stycznia 1942 (inne źródła: 1944 r.) nagle zmarła. Większość osób podejrzewała samobójstwo. Niektórzy mówili, że za śmierć pani von Stuckradt odpowiada złośliwy, fanatyczny wpływ miejscowego przewodniczącego partii NSDAP Noeske. Najprawdopodobniej żona Eberharda odebrała sobie życie, zażywając zbyt dużą dawkę tabletek nasennych. Miał być to sposób na uwolnienie się od ciągłych przesłuchań Gestapo. Pani von Stuckradt-Köller była przesłuchiwana, ponieważ wśród swoich znajomych wyrażała się negatywnie o prowadzonej wojnie i mówiła o pewnej porażce dla Niemców. 

Eberhard od tego czasu mieszkał w pałacu ze swoimi czterema niezamężnymi siostrami - Julie, Brunhild, Fireda i Elisabeth. Zajmowały one lewe skrzydło pałacu, które żartobliwie nazywano klasztorem. 

Wspomnienia Hermanna Urlichsa z Lubiatowa (cytat pochodzi z książki Pani Ireny Elsner):

Najgorzej było w niedzielę podczas mszy w osieckim kościele. Kilku właścicieli okolicznych majątków miało tam zarezerwowane dla siebie stałe miejsca. Dla rodziny von Köller były one przewidziane na emporze po lewej stronie organów. Panny von Köller zjawiały się na nabożeństwo zawsze z opóźnieniem. Gdy zebrani w kościele śpiewali już pierwszą pieśń, owe damy z rumorem przekraczały próg kościoła i jeszcze nie zająwszy swego miejsca, dołączały się do śpiewu niesamowicie fałszując, że wszystkim uszy puchły.

Żołnierze radzieccy rozstrzelali Eberharda w tydzień po zajęciu Osiek (17 marca 1945 r.), gdy ten próbował bronić się podczas plądrowania pałacu.

Grób rodziny von Köller znajduje się po lewej stronie przed wejściem do kościoła w Osiekach. 

Pałac w Osiekach spłonął 8 grudnia 1726 r.. Jednak Gneomar Reinhold von Krockow go odbudował. Ponowny pożar we wsi w 1811 r. nie ponownie nie oszczędził pięknego, trzypiętrowego pałacu. W jego miejscu wybudowano nowy - dwupiętrowy. 

 

Źródła:

  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII, s. 633.
  • Urlich Dorow, Zapomniana przeszłość. Upadek pomorskich majątków rolnych na przykładzie powiatu lęborskiego, Pruszcz Gdański 2010.
  • Irena Elsner, Dzieje gminy Choczewo do 1945 roku, Amberg 2012.

 

Zdjęcia:

  • Irena Elsner, archiwum prywatne, grupa Miłośnicy historii Choczewa na portalu Facebook.
  • Tadeusz Szwok, archiwum prywatne, grupa Miłośnicy historii Choczewa na portalu Facebook.

 

Obiekt opisywany Pałac
Stan zachowania Nieistniejący
Rejestr zabytków Brak wpisu w rejestrze

Lokalizacja

84-210, Osieki Lęborskie, Polska

Komentarze