A A A
0.00 (0 głosów)

Ocena

ocena

Dwór w Przebendowie

Kategoria: Gmina Choczewo

Od nazwy miejscowości pochodzi nazwisko rodziny von Prebendow (Przebendowscy). Przebendowo było majątkiem na prawach staropomorskich. Z archiwalnych protokołów lęborskiego sądu okręgowego wynika, że niektórzy panowie z tego rodu byli zawadiakami. Zachował się jeden list z 1455 r. z prywatnej korenspondencji między Barzem von Przebendow a Wielkim Mistrzem Zakonu. Jordan i Martin Przebendow mieli swoją siedzibę w Przebendowie w 1493 r. Przetrwały dokumenty z lat: 1544, 1575, 1605, 1609 oraz 1621. Potwierdzały one lenna tej rodziny w Przebendowie. W 1527 r. niewielka część majątku należała do rodu von Jatzkow. W 1658 r. wraz z innymi lęborskimi stanami hołd brandenburskiemu księciu składał przedstawiciel tych dóbr, Hans von Prebendow. Później właścicielem majątku został Ernst von Krockow, a po nim ród von Vornstädt. W 1767 r. właścicielem Przebendowa był kapitan Philipp Georg von Weiher, potem von Wussow, rotmistrz von Meyer. Według kroniki rodzinnej w 1762 r. zmarła tutaj panna Hoyme, a w 1793 kapitanowi von Chmelenz urodził się syn. Od 1783 r. właścicielką Przebendowa była wdowa po Antonie von Stojentin - Wilhelmine Gottlieb von Stojentin, z domu von Zitzewitz. W 1786 r. posiadłością zarządzał kapitan von Chmieliński. 

W 1792 r. właścicielem został Paul Albrecht von Wittke. W tym czasie istniał już folwark, przy którym znajdował się dwór. Przed wejściem głównym rosły lipy, graby i dęby, które pełniły rolę osłony widokowej od zabudowań gospodarczych. Dojazd do dziecińca gospodarczego i przed budynek dworu prowadził prawdopodobnie od drogi wiejskiej z Żelazna i wychodził na okoliczne łąki. Później właścicielem majątku został Paul von Wittke, a następnie jego syn Paul-Ernst Ludwig von Wittke, który w 1824 r. tragicznie zginął. Spadkobiercą dóbr został jego syn Beniamin. W 1850 r. Beniamin ożenił się z panną z zamożnego rodu von Flieβbach. W 1872 r. jeden z synów Beniamina Johan Beniamin Ernest Fridrich von Wittke otrzymał po swoim wujku von Recku duży majątek. Pozwolono wtedy sobie na wybudowanie nowego dworu oraz na przebudowę folwarku. Dziedziniec oraz dwa wjazdy do niego zostały wybrukowane. W 1881 r. nagle zmarł Johan, majątek po nim przejęła jego matka. W 1890 r. przekazała majątek swojemu drugiemu synowi Albrechtowi. Ostatnim właścicielem Przebendowa był Kurt Albrecht von Wittke. W momencie wkroczenia Armii Czerwonej w posiadłości znajdowali się: właściciel pałacu (wdowiec), jego siostra Charlotte von Wittke oraz jego córka Sigrid von Wittke, a także sekretarka majątku Charlotte Rogall. Syn Kurta - Paul-Albrecht von Wittke znajdował się w tym czasie w niewoli francusko-amerykańskiej. 

Po II WŚ Przebendowo było własnością państwową. Utworzono gospodarstwo rolne należące do PGR Żelazno. W dworze zamieszkali pracownicy gospodarstwa. Salę balową przeznaczono na magazyn ziemniaków. Dwór ulegał coraz większej dewastacji. Aż do 1980 r., kiedy budynek oraz część ziemi nabył pan Przemysław Busse. Była to wtedy kompletna ruina, rozsypała się nawet weranda. Obecnie we dworze znajduje się Stacja Badania Wędrówek Ptaków Uniwersytetu Gdańskiego. Opiekuje się nią pan profesor Busse. Znajduje się tutaj centrum organizacyjne trzydziestu stacji badawczych z całego świata. Uniwersytet Gdański nie ma funduszy na remonty, dlatego budynek w dalszym ciągu pozostaje w nienajlepszym stanie. 

 

Źródła:

  • Marzena Szypulska-Kimilu, Dworki i pałace w gminie Choczewo (historia i stan obecny), Choczewo 2003.
  • Urlich Dorow, Zapomniana przeszłość. Upadek pomorskich majątków rolnych na przykładzie powiatu lęborskiego, Pruszcz Gdański 2010.
  • Irena Elsner, Dzieje gminy Choczewo do 1945 roku, Amberg 2012.
  • Wykaz obiektów nieruchomych – stan na 02.03.2016.

Zdjęcie:

  • Radosław Kamiński.
  • Wizytacja terenowa, 02-05-2016.
Obiekt opisywany Dwór
Stan zachowania Niszczejący, Zniszczony
Zastosowanie Stacja Badania Wędrówek Ptaków Uniwersytetu Gdańskiego
Numer rejestru zabytków województwa pomorskiego 981
Numer dawnego rejestru zabytków 837
Organ wpisujący do rejestru zabytków Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku
Data wpisu do rejestru zabytków 14-07-1980

Lokalizacja

84-210, Przebendowo, Polska

Komentarze