A A A
5.00 (1 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Dwór Borkówko

Kategoria: Gmina Choczewo

Pierwszymi właścicielami majątku w Borkówku był w latach 1575-1601 ród von Jatzkow. Był to jeden z ich 11 majątków otrzymanych z tytułu lenna. Do 1756 roku część Borkówka należała do kompleksu roszczyckiego, będącego własnością rodziny Krockow.  W pierwszej połowie XVIII wieku właścicielem został hrabia Sigismund von Roedern (marszałkek dworu w Berlinie). W tym czasie powstało pierwsze założenie dworskie i folwarczne, oddzielone od wsi drogą, która prowadziła do Zwartowa. Po prawej stronie od dworu znajdował się dziedziniec folwarczny, wokół którego powstały budynki gospodarcze. Założono również park poprzez luźne nasadzenie drzew. W 1769 r. majątek nabyli kuzynowie hrabiego – Nikolaus Heinrich von Weiher z Gęsi i kapitan Philipp Georg von Weiher za sumę 19 tysięcy talarów. Philipp po siedmiu latach wykupił część Nikolausa i został jedynym właścicielem Borkówka. Nabył również młyn w Bergenzin (Bargędzino) i część zabudowań od hrabiego von Krockowa, a następnie zabrał się do przeprowadzenia melioracji. Philipp Georg von Weiher stracił wzrok i zmarł w 1792 r. w Godętowie. W testamencie kapitan przekazał swoje dobra na obydwu synów najsatrszego brata Bogislawa Theodora - Franza Ferdinanda von Weiher i radcę finansowego z Berlina Johanna Heinricha von Weiher. Jeszcze jednym spadkobiercą został syn najmłodszego brata Nikolausa Christopha von Weiher z Bukowiny Franz Adolph Weiher. Przekazał on prawo własności do Borkówka kolejnym kuzynom i dalszej rodzinie. Franz zmarł 24 sierpnia 1797 r. Od tego momentu jedynym właścicielem Borkówka został radca finansowy Johann Heinrich con Weiher. W marcu 1799 roku cały majątek sprzedał za 24 tys. talarów Fryderykowi Wilhelmowi Bogusławowi von Bonin, który z kolei odsprzedał go Paulowi Albrechtowi von Wittke. 25 września 1801 r. podpisana została umowa sprzedaży majątku (na sumę 7 050 talarów). Nowym gospodarzem został Karl Wilhelm von Koss z Żelaznej. Od von Kossa Borkówko kupił w 1804 r. Karl Timreck.  Po Karlu kolejnymi właścicielami byli: jego kuzyn Friedrich Timreck (1819 r.), brat Fryderyka Ferdinand Timreck (1836 r.) oraz wdowa Timreck, z domu Reitzke. Po jej śmierci majątek przejął jej brat Julius Neisske (w 1873 r.). Od 17 września 1896 r. kolejnym właścicielem został bratanek Juliusa, Arthur Niesske. Wartość majatku znacznie wzrosła w latach 1801-1873 - do 60 tys. talarów. 

Dwór w Borkówku został wybudowany w 1733 r. Kroniki rodzinne informowały o tym, że od 98 lat w tym dworze nie narodziło się żadne dziecko. Mówiło się o tym, że dwór jest przeklęty. Jednak Arturowi w 1902 r. urodził się syn Hans Joachim Niesske. W 1910 r. Niesskowie sprzedali Borkówko i przenieśli się do pobliskiego majątku w Borkowie. Nowymi właścicielami została rodzina von Viehstädt. Państwo Viehstädt miało dwóch synów - Christiana i Hansa-Georga i córkę Rosemarie. Za ich czasów folwark znacznie rozbudowano. Powstały nowe budynki gospodarcze, w tym owczarnia z obszernym wybiegiem oraz duże kurniki. Około 1920 r. przystąpiono również do budowy nowego, okazałego dworu, którego wnętrza było bogato zdobione. Z obszernego hallu gdzie ulokowano okazały kominek, główne wejście prowadziło do pomieszczeń reprezentacyjnych, na prawo zaś do gabinetu. W 1936 r. w rodzinie Viehstädt zdarzył się tragiczny, owiany wielką tajemnicą wypadek. Chrisian, syn właścicieli majątku, popełnił samobójstwo w dniu ślubu swojej siostry z bronii myśliwskiej. Miał zaledwie 16 lat. Został pochowany w pobliskim lesie, a miejsce to otoczono granitowym głazem. O właścicielach majątku mówiono, że należali do loży masońskiej. Stało się to przyczynkiem do licznych rozmów i plotek na ich temat w całej okolicy. Tragiczna śmierć Christiana jeszcze pogłębiła owe plotki.  Rodzina Viehstädt w trzy lata po tragedii opuścili Borkówko i wyjechali do Niemiec.

Po II wojnie światowej majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa. Około 1960 r. właścicielem zespołu dworsko-parkowego i części gospodarstwa został Konstanty Sejko, który użytkował budynki, ale nie dbał zbytnio o ich utrzymanie. Majątek z biegiem czasu popadł w ruinę. Park zarósł a ścieżki spacerowe się zatarły. W 1990 roku majątek odkupiła Mirosława Sekuterska, która mieszkała we Władysławowie. Nowa właścicielka miała wielkie plany, co do dworu i jego otoczenia. W 1991 r. przystąpiono do remontu budynku, który ograniczono jedynie do wymiany pokrycia dachowego, na resztę niestety nie wystarczyło środków. W tym czasie w jednym z pomieszczeń zamieszkali znajomi pani Mirosławy. Zaoferowali oni swoją pomoc w odrestaurowaniu dworu. Planowali rozpocząć działalność gastronomiczno-hotelarską. Tymczasem upływały miesiące a budynek dalej czekał na remont. W międzyczasie postanowiono uruchomić studnię głębinową, która znajdowała się przez budynkiem dworu, jednak złe obliczenia spowodowały, że naziemna obudowa runęła w dół studni i przestała ona istnieć na dobre. Czekając na wymarzony remont mieszkańcy dworu założyli hodowlę kóz i kucyków oraz organizowali plenery malarskie dla studentów. W 1994 roku mieszkańcy opuścili dwór. Obecnie budynek jest w opłakanym stanie.

W 1966 r. z pobliskiego lasu ukradziono głaz upamiętniający miejsce pochówku Christiana von Vichstaedta.

 

Źródła:

  • Gertruda Pierzynowska, Dwory, parki i folwarki Kociewia i Kaszub, Tczew 1998.
  • Marzena Szypulska-Kimilu, Dworki i pałace w gminie Choczewo, Choczewo 2003.
  • Urlich Dorow, Zapomniana przeszłość. Upadek pomorskich majątków rolnych na przykładzie powiatu lęborskiego, Pruszcz Gdański 2010.
  • Irena Elsner, Dzieje gminy Choczewo do 1945 roku, Amberg 2012.
  • Rejestr zabytków nieruchomych – stan na 02.03.2016.

Zdjęcia:

  • Wizytacja terenowa 06-06-2015 r., autor: Nina Herzberg

 

 

Zespół Dwór
Obiekt opisywany Dwór
Stan zachowania Niszczejący, Zniszczony
Zastosowanie Brak
Numer rejestru zabytków województwa pomorskiego 982
Numer dawnego rejestru zabytków 838
Organ wpisujący do rejestru zabytków Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku
Data wpisu do rejestru zabytków 14-07-1980

Lokalizacja

Borkówko 38, 84-210, Borkówko, Polska

Komentarze