A A A
5.00 (1 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Pałac w Choczewie

Kategoria: Gmina Choczewo

Choczewo jest starą osadą, która istniała już w czasach książęcych. Świadczy o tym posiadanie prawa polskiego. Zakon Krzyżacki nie nadawał takiego prawa, ale jednocześnie czasami je przywracał.

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 26 maja 1348 roku (pod nazwą Choczischow). Z tego roku zachował się przywilej, który głosił, iż  wielki mistrz krzyżacki Heinrich IV Dusemer von Arfberg (Henryk Dusemer) nadał wsie Choczewo i Strzeszewo wiernemu Jesko (Jąskowi), synowi Święca (Świnczy) na prawie magdeburskim. Zobowiązywał go jednocześnie do świadczeń również z tytułu prawa polskiego.

Pierwszy znany z imienia właściciel Choczewa wywodził się z jednego z najbardziej znaczących rodów pomorskich - panów ze Świńcza, koło Pruszcza Gdańskiego. W początkach XV w. wieś wymieniono między dobrami panów kaszubskich. W kopenhaskich tablicach woskowych mieszkańcy Choczewa występują kilkakrotnie.

W 1411 r. Borzysław został zobowiązany do zawarcia ugody. W tym samym roku Jakub został ukarany za wyrządzone szkody, a Jaśko wraz z Mikołajem występują jako świadkowie. Występowanie tego typu imion może wskazywać na to, że Choczewo było cały czas w posiadaniu rodu ze Świńcza. W aktach lęborsko-puckiego sądu rejonowego miejscowość jest często wymieniana jako Kuskow. Z kolei w księgach gruntowych z 1437 r. w przypadku gospodarstwa pańskiego Cotzschow wymienia się także Choczewo. Kolejny dokument pochodzi z 1523 r. i jest nim wykaz powinności wojskowych. Maciej z Choczewa był zobowiązany do konnej służby rycerskiej. 

W latach 1500-1742 majątek, który składał się z czterech odrębnych części, należał do rodziny szlacheckiej Jackowskich (von Jatzkow). Patent lenny księcia pomorskiego z 1527 r. potwierdza, iż ród von Jatzkow był w posiadaniu majątku. Georg Albrecht von Jatzkow w gdańskiej księdze sądowej z 1711 roku figuruje jako właściciel Choczewa, Łętowa, Gniewina, Gniewinka oraz Dąbrówki. Odsprzedał on trzy części Choczewa porucznikowi Georgowi Friedrichowi von Diezelsky (Dzięcielski) w 1744 r. Jedna części pozostała jednak nadal w posiadaniu rodziny von Fölckersamb, do której należało wtedy Choczewko i Słajkowo. Ród ten osiedlił się na ziemi lęborskiej w I poł. XVIII w. i należał do szlachty inflanckiej. 

W 1786 r. Georg von Dziezelsky wykupił czwartą część Choczewa. Całość pozostała własnością rodu von Diezelsky do 1945 r.

Ostatnim właścicielem Choczewa był major Georg Robert. Jako antyfaszysta i przeciwnik Hitlera został osadzony w obozie koncentracyjnym, gdzie zginął w 1944 r. Urnę z jego prochami wysłano do Choczewa. Żona majora zmarła dużo wcześniej (w 1939 r.). Jej ostatnim życzeniem było to, aby została pochowana na wzgórzu naprzeciwko pałacu. Grób ten zachował się do dziś. A opiekę nad nim sprawują uczniowie z choczewskiej szkoły. Syn majora - Ernst Oskar zginął w 1943 r. na froncie wschodnim (miał wówczas 19 lat). Córka Frederike została zamordowana w zakładzie dla psychicznie chorych w Lęborku. Pozostałe córki - Marie Klementine i Vera Elsabeth przeżyły wojnę i zamieszkały w Niemczech. 

Po wojnie majątek wraz z pałacem został przejęty przez państwo polskie i w 1954 roku zagospodarowany na potrzeby szkoły rolniczej. W drugiej połowie lat 70. została utworzona w pałacu szkoła podstawowa. Obecnie mieści się w nim: Gminna Biblioteka Publiczna, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Gminny Zespół Oświaty oraz oddziały I – III Szkoły Podstawowej w Choczewie.


Źródła:

  • Urlich Dorow Zapomniana przeszłość. Upadek pomorskich majątków rolnych na przykładzie powiatu lęborskiego, Pruszcz Gdański 2010
  • Irena Elsner, Dzieje gminy Choczewo do 1945 roku, amberg 2012
  • Marzena Szypulska-Kimilu, Dworki i pałace w gminie Choczewo, Choczewo 2003 / Przedruk fragmentów z Bulietynu Historycznego Lęborskiego Bractwa Historycznego, Listopad 2000
  • www.choczewo.com.pl
  • Wykaz obiektów nieruchomych – stan na 02.03.2016 r. – www.ochronazabytkow.gda.pl

Zdjęcie:

  • Wizytacja terenowa 06.06.2015 r.

 

Zespół Zespół pałacowo-ogrodowy
Skład zespołu pałac, oficyna, park
Obiekt opisywany Pałac
Stan zachowania Odrestaurowany
Zastosowanie Gminna Biblioteka Publiczna, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Gminny Zespół Oświaty oraz oddziały I – III Szkoły Podstawowej
Numer rejestru zabytków województwa pomorskiego 1066
Numer dawnego rejestru zabytków 914
Organ wpisujący do rejestru zabytków Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku
Data wpisu do rejestru zabytków 02.10.1984r.

Lokalizacja

Kusocińskiego 5, 84-210, Choczewo, Polska

Komentarze