A A A
0.00 (0 głosów)

Ocena

ocena

Dwór Łętowo

Kategoria: Gmina Choczewo

W lęborskich aktach sądowych z lat 1383 i 1414 Łętowo wymienia się cztery razy. Gneomar z Sellensina w 1383 r. miał pewnemu panu z Łętow za zamordowanie jednego z jego krewnych wypłacić odszkodowanie i przekazać kielich o wartości 10 marek. Sulimir Schultheiβ z Łętowa w 1406 r. było nazwiskiem poręczyciela widniejącym w aktach sądowych. W latach 1411 i 1413 Stefan z Łętowa widnieje w aktach jako oskarżyciel, a za drugim razem jako odbiorca aktu pojednania. W 1437 r. Łętowo wymienia się jako dobra na prawie polskim, ich właściciel opłacił półtorej marki i jednego kolońskiego denara podatku oraz oddawał jeden funt wosku.

Łętowo jest bardzo starym majątkiem. Co najmniej od XVI wieku był własnością szlacheckiej rodziny von Lantow (Lantowski; dokładnie od 1523 do 1711 r. lub inne źródła do 1756 r., co wiadomo z aktów sądowych miasta). Po nich majątek przejął zwierzchnik Lęborka i Bytowa (Oberhauptmann). W 1746 r. właścicielem Łętowa był Boguslav (Bogusław) Fridrich Breitenbach (również spadkobierca majątku Bożepole Wielkie). Kolejno ziemie przeszły w posiadanie znanej rodziny na Pomorzu - von Rexin. W 1773 r. zmarł tutaj Georg Ernst con Rexin. W tym samym roku kapitan Albrecht Wilhelm von Krockow poślubił Augustę Ernestine von Rexin z Łętowa. Brüggemann wymienia w 1784 r. panią von Krockow jako właścicielkę Łętowa. Jej córka wyszła za mąż za von Pricha i małżeństwo to gospodarzyło w Łętowie w latach 1793-1799. W 1799 r. urodziła się im jeszcze jedna córka. 

Na początku XIX w. (w 1804 r.) majątek zakupił za 20 tys. talarów von Diezelsky (Dziczelscy). Na 30 sierpnia 1832 r. datowany jest dokument nabycia Łętowa przez Karla Wilhelma von Koβa. Po nim  3 marca 1846 r. dobra odziedziczył jego syn Wilhelm Theodor (Teodor) von Koβ. Od tego czasu zaczęły tam zachodzić korzystne zmiany. Wybudowano nowy budynek dworku i budynki gospodarcze oraz powiększono tereny parkowe. 17 września 1884 r. majątek odziedziczył syn Theodora - Henning von Koβ. Rok później Henning zmarł. Majątkiem zarządzała wdowa po nim, Julie von Koβ, z domu Bergell. 25 marca 1898 r. Łętowo kupił Emil Aschendorff, a w 1902 r. ziemie musiała przejąć Spółdzielnia Rolnicza z Berlinia, która w wyniku długów w 1906 r. musiała przekazać je Urzędowi Podatkowemu. Od 1906 roku dobra stały się domeną państwową, wtedy też odnowiono wszystkie budynki. Od 1910 roku przez niemalże 10 lat ziemie te dzierżawił właściciel majątku w Prusewie i Brzynie, Eckard Flieβbach. Fiskus przeznaczył znaczną sumę na modernizację i dalszy rozwój majątku. Wybudowano nowy budynek dworu, budynki gospodarcze przeszły gruntowny remont, w południowej części podwórza wybudowano gorzelnię. W latach 1923-1945 majątek należał do rodziny Hayerów (Hajerów, Heyer). Dokonali oni znacznych zmian w dworze. Postawione zostały piece z ozdobnymi koronami, a ściany salonów wyłożono atlasową tapetą. Przed dworem uformowano duży, owalny klomb. Ostatnim niemieckim ajentem Łętowa był dr Heinrich Heyer. W 1945 r. na wieść o zbliżającej się Armii Czerwonej Hajerowie najcenniejsze rzeczy wywieźli do lasu, a sami uciekli do Niemiec.

Później dwór przeszedł na własność Skarbu Państwa i przez ten czas budynek nie był remontowany. Co prawda w latach 70-tych przeprowadzono mały remont, jednak nie wiele on zmienił. W styczniu 1998 r. nowym dzierżawcą został pan Krzysztof Osuch, który jednocześnie gospodarzył na 1200 ha ziemi w Łętowie, Gardkowicach i Żelaźnie. Uprawiał pszenicę oraz rzepak. Pan Osuch miał zamiar zrobić plan remontu dworu, a po zatwierdzeniu go przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków rozpocząć planowany remont. Jednak do dziś nie widać ani gospodarza, ani remontu.


Źródła:

  • Marzena Szypulska-Kimilu, Dworki i pałace gminy Choczewo (historia i stan obecny), Choczewo 2003.
  • Beata i Tomasz Żmuda-Trzebiatowscy, Ziemia Wejherowska na dawnych pocztówkach, Gdańsk 2004.
  • Urlich Dorow, Zapomniana przeszłość. Upadek pomorskich majątków rolnych na przykładzie powiatu lęborskiego, Pruszcz Gdański 2010.
  • Irena Elsner, Dzieje gminy Choczewo do 1945 roku, Amberg 2012.
  • Rejestr zabytków nieruchomych – stan na 02.03.2016.

Zdjęcie:

  • Wizytacja terenowa 06-06-2015 r., autor: Nina Herzberg
  • Wizytacja terenowa 02-03-2016 r., autor: Nina Herzberg
Zespół Zespół dworsko-parkowy z folwarkiem
Skład zespołu Dwór z podjazdem, park, stodoła, gorzelnia
Obiekt opisywany Dwór
Stan zachowania Niszczejący
Zastosowanie Własność prywatna
Numer rejestru zabytków województwa pomorskiego 1527
Numer dawnego rejestru zabytków 1119
Organ wpisujący do rejestru zabytków Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku
Data wpisu do rejestru zabytków 02.03.1995r.

Lokalizacja

84-210, Łętowo, Polska

Komentarze