A A A
0.00 (0 głosów)

Ocena

ocena

Dwór w Barłominie

Kategoria: Gmina Luzino

Historia i właściciele

Najstarsza wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1400 i podaje nazwę Buchholz. Kolejne źródła podają nazwy: Barnomyno (1534), Barlomino (1599), Barłomino (1648) i Barlomin (1796). W 1571 roku wieś była własnością szlachecką Jana Lubockiego z nadania królewskiego. W 1624 roku właścicielem Barłomina był Chrystian Czapski, a później jego synowie Krzysztof i Piotr (choć ten mógł być wnukiem, a nie synem). W tym samym roku 21 lutego Barłomino zostało połączone z Kębłowem.

6 sierpnia 1624 roku wytoczono proces o dwór Barłomino. Prowadził go ówczesny właściciel dworu Chrystian Czapski przeciwko Grzegorzowi Henning i Izabelli Jatzkowski o dwory w: Barłominie, Kębłowie, Tyłowie i Lubocinie. Chodziło o spadek, który przypadł ostatecznie rodzinie Czapskich. W 1625 roku zmarł Chrystian, a jego żona przekazała majątek synowi Krzysztofowi. Od 1696 roku jako współpraściciela wymienia się Christopha (Krzysztofa) von Krockow. W 1701 roku majątek wykupił generał von Schatmann. Po jego śmierci w 1720 roku dwór zatrzymała jego żona, która w 1740 roku zapisała majątek Ernstowi Krzysztofowi Grumbkow - Grąbczewskiemu. W 1772 roku zarządzała tam jego matka Dorota Renata Grumbkow Grąbkowska. W jej imieniu majątkiem zarządzał Franciszek Sroka.

W roku 1796 zmarł pan von Grumblow i właścicielką dóbr została wdowa Justyna Renata von Brandt z domu Grumbow, była nią do 1805 roku. Następnie w 1841 roku majątek odziedziczyła po niej żona radcy urzędowego Joanna Bollen z domu Hackenbeck (inne źródła podają, iż zapisała ona majątek Joannie w 1805 roku, a rodzina Joanny posiadała Barłomino do 1841 roku). Po niej właścicielem majątku był Adolf Friedrich von Zelewski (Adolf Fryderyk Żelewski) oraz jego syn Ebherhard von Zelewski. Po jego śmierci w roku 1904 majątek nadal pozostał w rękach rodziny. Najprawdopodobniej to z jego inicjatywy wybudowano pod koniec XIX wieku dwór w Barłominie. Nie udało mi się dotrzeć do źródeł, które potwierdziłyby ową tezę, tym bardziej, iż w o wiele wcześniejszych dokumentach wymienia się już dworek. Mógł to być jednak inny dworek, na którego miejscu postawiono nowy. Od roku 1909 do końca I wojny światowej dworek w Barłominie był własnością barona von Freiher Fuchs. W 1922 roku majątek zakupił Zygmunt Hempel "Łukasz". Po roku 1936 z powodu zadłużenia na majątek ogłoszono przetarg. Starostwo Morskie zgłosiło się z prośbą do Urzędu Województwa Pomorskiego w Toruniu o wzięcie udziału w licytacji i wykupienie tej nieruchomości obszaru 400 ha za pretensje skarbowe. Za przejęciem całego majątku na rzecz Skarbu Państwa przemawiały względy polityczne. Majątek położony był w pobliżu granicy niemieckiej. Chodziło o powiększenie liczebnego stanu ludności polskiej w tej części Pomorza.

W czasie okupacji majątek przejęli tzw. Treuhenolerzy (powiernicy). Ludzie ci zamieszali we dworze. Pierwszym z nich był Barcz, który gospodarował tu dwa lata. Później jego miejsce zajął Dyrks, a potem Afenstejr, który zarządzał majątkiem od 1943 do końca wojny. Po zakończeniu II wojny światowej majątek został rozparcelowany w ramach reformy rolnej.

 

Zespół dworski

Według dokumentu lustracyjnego z 1765 roku w Barłominie istniał dwór gliniany, kryty słomianym dachem. Znajdowało się w nim pięć pokoi i spiżarnia. Obok znajdowała się stodoła i trzy chlewy.

Zespół dworsko-ogrodowo-parkowy był położony w centrum wsi. Główny wjazd do dworu poprowadzono od drogi biegnącej przez wieś. W części wjazdowej utworzono okrągły gazon kwiatowy. Rosły tam m .in. rododendrony koloru fioletowego i żółtego. We wschodniej części urządzono ogród użytkowy. Budynek dworu został założony na planie prostokąta. Był on w całości podpiwniczony, piętrowy, a fundament został wykonany z kamienia łamanego i cegieł palonych. Strop nad piwnicą był sklepiony, a reszta stropów była drewniana podszalowana i tynkowana. Dwór pokrywał dach płaski kryty papą, natomiast wyższa, środkowa część dworu pokryta była dachówką. Z zewnątrz budynek był tynkowany, a okna podwójne. Schody wewnętrzne były drewniane, a podłogi w czterech pokojach wyłożone były parkietem. Od strony ogrodu usytuowana była oszklona weranda o konstrukcji żelaza. Ściany w pokojach przeważnie były wyłożone tapetą. Dwór został spalony w 1945 roku przez dwóch rosyjskich oficerów, którzy celowo przyjechali do Barłomina. Oblali wnętrza pomieszczeń benzyną i podpalili go.

 

Źródła:

  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T. 1, Warszawa 1880.
  • Klotzke Z., Barłomino. Monografia wsi, Wejherowo.
  • Franz Schultz, Dzieje powiatu wejherowskiego i puckiego, Gdańsk-Puck-Wejherowo 2011
  • Klotzke Z., Bedeker luziński, Luzino 2004.
  • Beata i Tomasz Żmuda-Trzebiatowscy, Ziemia wejherowska na dawnych pocztówkach, Gdańsk 2004

Zdjęcia:

  • Beata i Tomasz Żmuda-Trzebiatowscy, Ziemia wejherowska na dawnych pocztówkach, Gdańsk 2004
Obiekt opisywany Dwór
Stan zachowania Nieistniejący
Rejestr zabytków Brak wpisu w rejestrze

Lokalizacja

84-242, Barłomino, Polska

Komentarze