A A A
0.00 (0 głosów)

Ocena

ocena

Dwór Paraszyno

Kategoria: Gmina Łęczyce

W I poł. XV w. wieś występowała na prawie polskim i płaciła podatek w naturze, ponadto miała obowiązek dostarczania panu przewodnika przez swoje ziemie. Pierwsza wzmianka o Paraszynie datowana jest na 1437 rok. W 1488 r. książę pomorski Bogusław X nadał wieś Wawrzyńcowi Krokowskiemu. W latach 1493-1601 właścicielem był ród von Jeckel (Jeckels). Prawdopodobnie w tym okresie powstał dwór, a w jego pobliżu budynki gospodarcze. Kolejnymi gospodarzami był ród von Borsche (lub Borske), po czym został podzielony na trzy części - "udziały". Potem właściciele często się zmieniali - m.in.:  von Sdune, von Bochen oraz von Paraski. W II poł. XVIII w. właścicielką jednej części została wdowa von Baumgart. Za jej czasów wybudowano nowy budynek dworu, który zachował się do dziś. Później majątek sprzedano Kölhnowi von Jaski. 

W 1837 r. Stanisław Żelewski, który był właścicielem pozostałych udziałów, nabył również część Jaskiego. Od tej pory majątek znowu stanowił całość. Przebudowano wtedy częściowo dwór oraz rozbudowano folwark i założone ogrody użytkowe. Ok. 1850 r. dobra odziedziczyli synowie Stanisława - Fryderyk i Eberhard. Córka Stanisława - Leontyna wyszła za mąż za Oskara von Dorne i zamieszkała w jego majątku w Bożympolu Małym. Fryderyk i Eberhard opuścili Paraszyno i zamieszkali w swoim majątku w Barłominie. W 1904 r. zmarł Eberhard (wcześniej, w 1876 r. zmarł Fryderyk), a majątek paraszyński odziedziczyła Anna Maria Żelewska. W związku z planowanym jej małżeństwem, natychmiast przystąpiono do remontu dworu. Zmieniono elewacje, dobudowano przybudówkę kuchenną i oszklono werandę. Wnętrza dworu ozdobiono zgodnie z panującą modą. Budynek wraz z ogrodem otoczono drewnianym ogrodzeniem na kamiennej podmurówce. Po wschodniej stronie utworzono niewielki ogród naturalistyczny, w którym umiejscowiono drewnianą, wypoczynkową altankę ogrodową. W 1907 r. Anna wyszła za mąż za Ernesta von Bessera. Zamieszkali oni w paraszyńskim dworze. Rodzina Besserów zamieszkiwała tam aż do 1945 r., po czym wyjechali do Niemiec, pozostawiając cały swój dobytek. 

Po wyzwoleniu cały majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa, ziemia została rozparcelowana. Zespół dworsko-ogrodowy otrzymali na własność mieszkańcy Paraszyna Teofil Wujek i Teofil Stolc. W budynku dworu oprócz mieszkań, niektóre pomieszczenia przystosowano do pełnienia funkcji gospodarczych. Po kilkunastu latach użytkowania, bez przeprowadzania remontów, całość zaczęła popadać w ruinę. 

W 1976 r. majątek został przejęty przez PGR Gospodarstwo Rybackie. Sytuacja się jednak nie zmieniła. Budynek dworu był sukcesywnie rozkradany. 

W 1978 r. dwór wraz z 4 ha ziemi został przejęty przez Przedsiębiorstwo Usług Technicznych PGR "TECHNIROL" w Gdańsku. Wykonano remont zabezpieczający mocno już zdewastowanego dworu i przygotowano się do właściwego remontu oraz adaptacji dworu na potrzeby ośrodka wypoczynkowego. Remont został zakończony 16 listopada 1987 r. TECHNIROL przejął również zaniedbaną przez Państwowe Gospodarstwo Rybackie inwesytycje ośrodka hodowli pstrągów. Na całym terenie zamierzano utworzyć gospodarstwo ekologiczne, którego głównym celem miała być hodowla pstrągów i produkcja zdrowej żywności na bazie biohumusu. Projekt jednak nie doczekał się realizacji. Dwór wraz z parkiem w ramach zobowiązań został oddany Przedsiębiorstwu "IGLOPOL-DĘBICE". Do 1991 r. pełnił funkcję pensjonatu przedsiębiorstwa. W 1992 r. na mocy ustawy o komunalizacji mienia, przejęty został przez gminę Łęczyce i oddany w dzierżawę Markowi Olszówce. On rozpoczął prowadzenie usług hotelowo-gastronomicznych. W listopadzie 1996 r. całe założenie zostało sprzedane firmie H.U.P. "AREX" S.C. należącej do Arkadiusza Andrzejewskiego z Zakopanego. Obecnie obiekt jest zamknięty. Podobno cały czas trwają prace remontowe, ale nic nie wskazuje na to, żeby tak właśnie było. Budynek jest opuszczony i pozostawiony sam sobie. Z roku na rok coraz bardziej niszczeje. Prawdopodobnie właściciele wpadli w poważne długi i nie są w stanie zająć się tym miejscem. 

 

Więcej zdjęć w galerii oraz wideo clip


Źrodła:

  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII, s. 859, Warszawa 1880.
  • Gertruda Pierzynowska, Dwory, parki i folwarki Kociewia i Kaszub, Tczew 1998.
  • Urlich Dorow, Zapomniana przeszłość. Upadek pomorskich majątków rolnych na przykładzie powiatu lęborskiego, Pruszcz Gdański 2010.
  • Rejestr zabytków nieruchomych – stan na 16.03.2017.

Zdjęcia:

  • Wizytacja terenowa 19-04-2015 r., autor: Nina Herzberg
  • Wizytacja terenowa 03-05-2016 r., autor: Nina Herzberg
Zespół zespół dworsko-parkowy
Skład zespołu dwór, park
Obiekt opisywany Dwór
Stan zachowania Niszczejący
Zastosowanie Brak
Numer rejestru zabytków województwa pomorskiego 884
Numer dawnego rejestru zabytków 774
Organ wpisujący do rejestru zabytków Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku
Data wpisu do rejestru zabytków 24-01-1978

Lokalizacja

84-220, Paraszyno, Polska

Komentarze