0.00 (0 głosów)

Ocena

ocena

Pałac Gostkowo

Kategoria: Gmina Bytów

Pierwsza wzmianka o Gostkowie pochodzi z 1412 roku. Dawniej była to wieś rycerska lokowana na prawie niemieckim przez Krzyżaków. W 438 roku założone zostały Gross Gostkow i Klein Gostkow (Duże i Małe Gostkowo). W 1607 roku książę Franz I oddał je w lenno rodzinom: Vitzow, Puttkamer i Labuhn. W dokumentach z 1658 roku wykazano, że w Gostkowie Małym znajduje się dwór oraz dolwark, który jest zarządzany przez Petera von Pirch. Od tego roku obie osady przez kilka stuleci należały do rodów: von Pirch, Puttkamer, Vitzow, Jarcke, Schurick, Palbitzke i Zirson. Z rodziny Jarcke wywodzi się feldmarszałek polny Johann D. L. hrabia Yorek von Wartenburg (1759-1830), pruski bohater wojen napoleońskich. W 1791 roku oba majątki scalił ród von Schmude. Później zostały one znowu podzielone i od 1837 roku Gostkowo Wielkie należało do Puttkamerów, a Gostkowo Małe do rodziny Malotke. W 1928 roku dobra na nowo zostały połaczone w jedną miejscowość - Gostkowo. W 1936 roku doszło do kolejnego rozdziału na: Gostkowo I (dawne Gostkówko), które było własnością rodziny Laubmeyer, Gostkowo II należące do rodziny Meschke oraz Gostkowo III, które posiadała rodzina Malotke. 

Pałac znajdujący się w Gostkowie był siedzibą rodu von Pirch. Po II wojnie światowej stał się on własnością PGR. Pałac ma charakter klasycystyczny, pochodzi z początku XIX wieku. Jest murowany z charakterystycznymi frontowymi podcieniami. Park przylegający do pałacu ma powierzchnię 0,75 ha. Zachowały się w nim okazy rzadkich drzew. W 1926 roku została dobudowana zachodnia część budynku. Kolejno w latach 70. przebudowano wnętrze pałacu. Z jego dawnego wyposażenia zachowała się XVIII-wieczna szafa gdańska. Obecnie można ją podziwiać w Muzeum Zachodnio-Kaszubskim w Bytowie. Została ona wykonana w 1773 roku przez Johanna Christiana Augerera. Do dziś jest jednym z najcenniejszych zabytków kultury materialnej bytowskiego muzeum. O Gostkowie krąży pewna, bardzo interesująca legenda. Podobno dawny właściciel pałacu Gerhardt Laubmeyer (Labuhn) podpisał pakt z diabłem.

Fragmenty artykułu ze strony www.bytow.naszemiasto.pl 

Przez kilkadziesiąt lat mieszkałam w pałacu - opowiada Zofia Banasik. - Sama żadnych dziwnych zjawisk nie odczułam. Krążyła jednak taka historia. Właściciel pałacu miał pokój bez okien, cały wymalowany na czarno. Pośrodku na okrągłym stole stała duża, drewniana misa. Wokół ułożonych było kilkanaście drewnianych łyżek. Gosposia, która pracowała w tym domu, miała codziennie przygotować garnek klusek ziemniaczanych. Raz dziennie wchodziła do tego pokoju i nakładała te kluski do misy. Nie wolno jej było się odzywać, ani rozglądać. Pewnego razu, kiedy wychodziła, usłyszała za sobą dziwny, szyderczy chichot. Bardzo się wystraszyła. Krążyły legendy, że ten właściciel ziemski dzięki diabłom wiedział, co się w jego majątku dzieje.

Niektórzy uważają, że już dziadek Herrmann Laubmayer podpisał podobny pakt z diabłem. Groby rodziny Laubmayerów znajdują się na starym cmentarzu. Opiekuje się nimi Franciszek Wejer. Sam osobiście rozmawiał z Gerhardtem Laubmeyerem. Nigdy nie przyznał się do kontaktów z diabłem - twierdzi. - Jednak w pałacu działy się dziwne rzeczy. Ci co przebywali w pobliżu nocą słyszeli głosy. Mówiło się o tajemniczym, czarnym psie, który krążył po okolicy. O tym, że właściciel, dzięki diabłom, wiedział o wszystkim co działo się w jego majątku było głośno w całej okolicy. Kiedy ktoś coś ukradł z magazynu lub jabłka w sadzie, właściciel od razu był na miejscu, mimo że wcześniej przebywał w Niemczech.

Pakt zakładał, że w ciągu roku przynajmniej jedna osoba musiała zginąć a dusza była przekazywana diabłu - dodaje jego żona Gertruda. - Dlatego tyle wypadków wydarzyło się w okolicy.

Reszta artykułu.

Obecnie pałac wystawiony jest na sprzedaż.

Ciekawostki:

  • Herb rodu von Pirch jest dwupolowy. Składa się z wizerunku karpia i nagiej, czerwonej dziewicy trzymającej lisa za ogon. Rycerskie zawołanie Pirchów to: "Do czarta jakże te pchły gryzą". 
  • W Gostkowie znajduje się pałac - Gostkowo 1 oraz dwór - Gostkowo 36. 

 

Źródła:

  • F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II, s. 745, Warszawa 1880 - 1902. 
  • A. Nowak, Karty Białe, 1996.
  • W. Glińska, Karty Białe, 1998.
  • Alicja Świetlicka, Elżbieta Wisławska, Słownik Historyczny Miast i Wsi Województwa Słupskiego, Słupsk 1998.
  • Program opieki nad zabytkami powiatu bytowskiego na lata 2017-2020.
  • Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Bytów na lata 2019-2022.
  • www.powiatbytowski.pl 
  • www.bytow.naszemiasto.pl 
  • www.gdynia02.wgn.pl 

Zdjęcia:

 

Zespół pałacowo-parkowy
Skład zespołu pałac, park
Obiekt opisywany
  • Pałac
  • Dwór
  • Park
Stan zachowania Niszczejący
Zastosowanie Wystawiony na sprzedaż
Numer rejestru zabytków województwa pomorskiego 154
Numer dawnego rejestru zabytków 50
Organ wpisujący do rejestru zabytków Wojewódzki Konserwator Zabytków w Koszalinie
Data wpisu do rejestru zabytków 19-03-1960
Wojewódzka ewidencja zabytków Obora, budynek gospodarczy, spichlerz, stodoła, stajnia, 2 bramy w zespole dworsko-folwarcznym, dwór
Gminna ewidencja zabytków Zespół pałacowo-parkowy pałac/park, kuźnia, spichlerz, stajnia, dwie bramy w zespole dworsko-parkowym
Karty Białe Zespół folwarczny, pałac

Lokalizacja

Gostkowo 1 i 36, 77-114, Gostkowo, Polska

Komentarze